Theo Beckers / hoogleraar en buurtbewoner

Straatnoemen

 

‘Nomen est omen’ oftewel een naam is een teken. Je eigen naam krijg je automatisch bij de geboorte, zegt wel iets over je afkomst, maar niet over je identiteit. De Boer hoeft geen boer te zijn en Bakker geen bakker. (…). Bij straten ligt het anders. Hun namen verbergen een boodschap. (…).

 

Hoe komen straten aan hun naam? De oudste straatnamen zijn toponiemen, verwijzen naar geografische kenmerken, naar belangrijke gebouwen of naar de woonplaats van belangrijke families. De Fransen introduceerden in het begin van de negentiende eeuw (…) ook een systematische indeling in wijken. Wijken kregen een letter, huizen een nummer. Dat laatste is gebleven, de letters zijn verdwenen. Die zijn in de twintigste eeuw vervangen door straatnamen.

 

Er is een verschil tussen wegen (…), straten (…) en lanen (…). Wegen verbinden Tilburg met plaatsen verder weg: Breda, Den Bosch, Goirle, Berkel, Udenhout. Straten zijn niet bedoeld om je van A naar B te verplaatsen maar om er te wonen en te leven. Ze moeten het thuisgevoel versterken. Een straatnaam geeft zekerheid dat je op de juiste plaats bent beland. (…)



Om het lokaliseren gemakkelijker te maken en een gemeenschapsgevoel aan te kweken heeft de overheid er (…) voor gezorgd, dat straten samen een buurt vormen en dat de namen hun onderlinge verwantschap uitdrukken: het koloniale verleden in de Armhoefse Akkers, vooraanstaande geneesheren rond het oude Elisabethziekenhuis, hoogleraren in de buurt van de universiteit. (…).

 

Maar langzamerhand is (…) Tilburg zo uitgedijd, dat het steeds moeilijker wordt om nog originele en zinvolle namen (…) te verzinnen. (…). Toen Tilburg nog de katholiekste stad van Nederland was, waren er voldoende bijbelse plaatsen, heiligen en overleden priesters om de stedelijke uitbreiding van namen te voorzien. Die bron van inspiratie is inmiddels opgedroogd. En ik zie in het huidige maatschappelijke klimaat nog niet gebeuren dat zal worden gebouwd in straten waarvan de namen verwijzen naar de islam.

 

Moeten we dan maar weer terug naar (…) neutrale nummers, net als in de Verenigde Staten of in ons eigen verleden, huis honderd in de zevende straat? (…) Behalve dat we nog meer cijfers moeten onthouden, naast die van (…) telefoons, kenteken, paspoort, pin en sofi, betekent het ook een ernstig verlies aan identiteit. Laat bewoners hun eigen straat benoemen.